1 პროცენტის საქართველო

1 პროცენტის საქართველო

„ერთი და იგივე ცირკი, სხვადასხვა მასხარები“ – შესაძლოა, ამ ფრაზაზე ჩენი ქვეყნის უახლესი პოლიტიკური ისტორია გაგახსენდეთ, თუმცა არ გაგეღიმოთ, ცირკი ხომ ყოველთვის შეიძლება დრამად გადაიქცეს.

პოლიტიკური პარტიები საზოგადოების სხვადასხვა ჯგუფის ინტერესებს წარმოადგენენ პოლიტიკაში – ეს თეორიულად. პრაქტიკაში, და ჩვენი ამომრჩევლის დიდი ნაწილის აზრით, პარტიები მათი პატრონებისა და სპონსორების კერძო ინტერესებს ემსახურებიან: გამყოფი „პოლიტიკური ხაზები“ არა საზოგადო, არამედ მცირე ჯგუფების ინტერესებზე გადის. ჩვენს დღევანდელ პოლიტიკაში მთავარი „გამყოფი ხაზი“ ორ ურთიერთდაპირისპირებულ ნარატივზე გადის: ნაციონალური მოძრაობა vs. ქართული ოცნება, იგივე „უნიათო ქართული ოცნება“ vs. „მოძალადე ნაციონალური მოძრაობა.“ პოლიტიკური დებატის ძირითადი თემები მოწყვეტილია ამომრჩევლის ინტერესებს და არის ან ზეპოლიტიკური (საარჩევნო სისტემა და სხვა) ან ცალკეულ პირთა შორის ვიწრო პოლიტიკურ დაპირისპირებას უტრიალებს (“ბიძინა ივანიშვილი vs მიხეილ სააკაშვილი”). ზეპოლიტიკურ და პარტიკულარისტულ დებატებს შორის იკარგება ამომრჩევლის ინტერესი და მისი წარმომადგენლობითობა. სწორედ აქ არის მისივე უიმედობის საფუძველი: მოქალაქეები ამჩნევენ, რომ ბრძოლა მიმდინარეობს არა იმისათვის, რომ მათი ინტერესები უკეთ წარმოჩინდეს, არამედ მატერიალური და პოლიტიკური რესურსების განაწილებისთვის, პოლიტიკური და ეკონომიკური ელიტის ვიწრო წრის შიგნით.

ახალი გამყოფი ხაზებისთვის

დღეს ბევრს საუბრობენ იმაზე, რომ უნდა შეიქმნას “მესამე ძალა.” საქმე იმდენად მესამე ძალა არ არის, რამდენადაც ის, გაჩნდება თუ არა ახალი, იმაზე უფრო ღირებული პოლიტიკური ნარატივი ქართულ პოლიტიკურ ცხოვრებაში, ვიდრე ზემოთ აღწერილი დაპირისპირებაა. ნებისმიერ ასეთ ახალ პოლიტიკურ იდეას მხოლოდ იმ შემთხვევაში ექნება წარმატების შანსი, თუკი იგი შეძლებს რეალური „გამყოფი პოლიტიკური ხაზების“ მკვეთრად წარმოჩენას. რა შეიძლება იყოს ასეთი ახალი, გამყოფი ხაზი?

მთავარი გამყოფი ხაზი არის სიღარიბე და არსებული ნაპრალი მოსახლეობის ძალიან მცირე ჯგუფსა და ყველა დანარჩენს შორის. საქართველოს მოსახლეობის მხოლოდ 0.83% იღებს 100,000 ლარზე მეტ შემოსავალს და მხოლოდ 1.19% მიიჩნევს, რომ ადვილად იკმაყოფილებს ყოველდღიურ მოთხოვნილებებს (UNICEF, 2015). დანარჩენი, ცხოვრობს ამ ზღვარს ქვემოთ; მოსახლეობის 66%ზე მეტი არ მიიჩნევს, რომ დასაქმებულია (NDI, 2016); საქართველოს ოჯახების 12,6% სოციალურ შემწეობაზეა, ხოლო მისი 10% სიღარიბის ზღვარს მიღმა ცხოვრობს (საქსტატი, 2015). ამის ფონზე, საჯარო და პოლიტიკური საქმიანობა გახდა გამდიდრების და არა მსახურების ადგილი. მსხვილი ბიზნესის და პოლიტიკური ელიტის მჭიდრო ალიანსი ამომრჩევლის დიდ ნაწილს ტოვებს პოლიტიკური თამაშის გარეთ. შესაბამისად, მოქალაქეების დიდი ნაწილი არ ენდობა პოლიტიკოსებს.

გარდა ეკონომიკური სიდუხჭირისა და შემოსავლებს შორის დრამატული განსხვავებებისა, უთანასწორობას სტრუქტურულ შინაარსს სძენს ის, რომ რომ მოსახლეობის უმრავლესობას არ აქვს პრაქტიკული შანსი აიაროს „სოციალური კიბე,“ რაც მას საკუთარი მდგომარეობის გაუმჯობესების რეალურ შესაძლებლობას მისცემდა. „სოციალური კიბის“ აუცილებელი შემადგენელი საფეხურები (ეფექტურ და სამართლიან პოლიტიკურ და ეკონომიკურ წესრიგთან ერთად), ხარისხიანი განათლება და ჯანდაცვაა.

მაგრამ მაშინ, როდესაც მოსახლეობის უმრავლესობა იძულებულია საკუთარი შვილები დაბალი დონის საჯარო განათლების იმედზე დატოვოს, იღბლიანი უმცირესობის შვილები საქართველოს უძვირეს კერძო თუ მსოფლიოს საუკეთესო სკოლებსა და უნივერსიტეტებში იღებენ განათლებას. სამედიცინო მომსახურება საქართველოში სახიფათოდ უვარგისია. მაშინ როდესაც, მოსახლეობის უდიდესი ნაწილის სიცოცხლის ხანგრძლივობა და ხარისხი ჯანდაცვის სერვისების დაბალი ხარისხის ანაბარაა, მოქალაქეების მხოლოდ მცირე ჯგუფს შეუძლია ჯანმრთელობის პრობლემები საზღვარგარეთის კლინიკებში მოაგვაროს. ღმერთი იმის მხარესაა, ვინც საქართველოში არ მკურნალობს. არსებული ეკონომიკური სიდუხჭირე და მისი დამამძიმებელი სტრუქტურული გარემოებები მოჯადოებულ წრეს ქმნის. მისგან თავის დაღწევა შეუძლებელია პოლიტიკური გარღვევის, ახალი პოლიტიკური დღის წესრიგის გარშემო ორგანიზების გარეშე.

სერიოზული მსჯელობა არ მიმდინარეობს ისეთ კრიტიკულ საკითხებზე, რომლებიც ჩვეულებრივ ამომრჩეველს აფიქრებს: მიგრაცია, სამუშაო ადგილები, სოფლის დაცარიელება, განათლების და ჯანდაცვის  ხარისხი. ამის მიზეზს ამომრჩეველი კარგად ხედავს: ამ თემებზე პოლიტიკური მსჯელობა იმიტომ არ არის, რომ ეს პრობლემები დომინანტი ჯგუფის წარმომადგენლებს არ აწუხებთ. ისინი კამათობენ მხოლოდ იმ საკითხებზე, რომლებიც მათი უშუალო ინტერესის საგანია: საარჩევნო სისტემა და პარტიების დაფინანსება (ფული და პოლიტიკა), საკონსტიტუციო რეფორმა (ძალაუფლების განაწილება), მედიის საკუთრება და ფარული ჩანაწერები (კონტროლი საზოგადოებრივ აზრზე) და მსგავსი თემები, რომლებიც მიუხედავად მათი დიდი მნიშვნელობისა, არ წარმოადგენს ამომრჩევლის ძლიერი საარჩევნო ინტერესის საგანს. ვერც ერთი ახალი პოლიტიკური გუნდი ამ თემებზე მუშაობით ვეღარ მოპოვებს ძალაუფლებას იმიტომ, რომ ისინი ასოცირდებიან არა საზოგადო, არამედ გავლენიანი ჯგუფების კერძო ინტერესებსა და მათ შიდა ომთან.

 ცვლილებების სათავესთან

არსებული მდგომარეობა დიდხანს ვერ შენარჩუნდება და დღის წესრიგში დადგება პოლიტიკური ცვლილებების საკითხი. ახალი პოლიტიკური დინებების საგულისხმო და პოტენციურად მზარდი ტალღებია გარემოს დამცველთა, ქალთა მოძრაობის, სტუდენტური ჯგუფების, პროფესიული კავშირების, დამქირავებელთა წინააღმდეგ საჯაროდ გამოსული თანამშრომლების მოქმედებები. მათი მოქმედების საერთო საფუძველი კი არის პროტესტი არსებული სოციალურ-ეკონომიკური უსამართლობის წინააღმდეგ.

უთანასწორობის განცდას არ იწვევს მხოლოდ სიღარიბე და ის არც მხოლოდ მემარცხენე მოძრაობებში გამოიხატება. საშუალო ფენაში, შედარებით მაღალი შემოსავლების მქონე მოქალაქეებში, მემარჯვენეებსა თუ ლიბერალებშიც ძლიერია უსამართლობის განცდა: ისინი ხედავენ ნეპოტიზმის შედეგად აღზევებულ უვიც პოლიტიკოსებს, რომლებიც მნიშვნელოვან თემებზე უაზრო დებატებს მართავენ და სულელურ გადაწყვეტილებებს იღებენ. თუკი ფინანსურად გაჭირვებული უმრავლესობის პოლიტიკისაგან გაუცხოებას იმედის დაკარგვა ასაზრდოებს („გაჭირვებული კაცისთვის არავინაა“), სხვების პოლიტიკური აპათია ცინიზმში პოულობს თავშესაფარს. თუკი ერთი ბრაზდება პოლიტიკოსზე, მეორე მას დასცინის. საბოლოო ჯამში, შედეგი ერთია: ქვეყნის ამომრჩევლის უმრავლესობას, მიუხედავად მისი სოციალური თუ ეკონომიკური მდგომარეობისა, აღარ ჰყავს „თავისი კაცი პოლიტიკაში.“

ეს ახალი, პოტენციურად ძლიერი დინებები, რომლებიც პოლიტიკური კომპასის სხვადასხვა მხარეს აღმოცენდებიან, არ უნდა აღმოჩნდნენ მიამიტური ინტელექტუალური მიდგომის ან ქედმაღლური პოზის მსხვერპლი, რომ თითქოს შესაძლებელია პოლიტიკური შედეგების მიღწევა თეთრი ხელთათმანებით, კომპრომისების, პოლიტიკოსებთან კავშირისა და ძალაუფლების გარეშე. პირიქით, მათი უმთავრესი ამოცანა სწორედაც რომ პოლიტიკური ძალაუფლების მოპოვება უნდა გახდეს. ამისათვის საჭიროა საერთო, დემოკრატიული პლატფორმა, რათა შესაძლებელი გახდეს ეფექტური კოორდინაცია, მმართველობის უნარების შექმნა და პოლიტიკური ბრძოლის წარმოება. ეს უნდა დაიწყოს საკრებულოების, გამგებლებისა  და მერების პოზიციებისთვის ბრძოლით. ამისათვის საჭიროა რადიკალური სიახლე პოლიტიკურ ველზე – არა წარუმატებელი პარტიების 2.0 ვერსია, არამედ სრულიად ახალი შინაარსით, ფორმით, სოციალური სიმწვავითა და რეალიზმით დატვირთული ახალი და ფართო მიმდინარეობა.

ახალი იდეა

სწორედ ამიტომ, ნებისმიერი ახალი იდეა უნდა ჩამოყალიბდეს როგორც ანტი სტატუს-კვო, საპროტესტო პოლიტიკური მოძრაობა, რომელიც „ახალ“ გამყოფ ხაზს ნათლად უჩვენებს ამომრჩეველს. ეს გამყოფი ხაზი კი, საქართველოს რეალობაში,  ამომრჩევლის აბსოლუტური უმრავლესობის მოთხოვნებსა და პოლიტიკურ სისტემაში გაბატონებული ელიტის ეგოისტურ პოლიტიკას შორის გადის.

სწორედ ამ ხაზის გამოკვეთა და ამ საზოგადო, მნიშვნელოვანი გზავნილის ძლიერი კომუნიკაცია შექმნიდა ახალ პოზიტიურ პოლიტიკურ ასპარეზს. მხოლოდ ასე შეიძლება შეიქმნას ახალი პოლიტიკური პარადიგმა როგორც ამომრჩევლის, ისე პოლიტიკური ძალებისთვის და ამით უკეთესობისკენ შეიცვალოს ჩვენი პოლიტიკური ყოფიერება.

ალეპოს სახელით

ერთხელ ელენეს, ჩემს შვილს, მასწავლებელმა უთხრა: რად გინდა საერთაშორისო ურთიერთობები, ეს იდიოტების სპეციალობააო. მასწავლებლის სიბრიყვე ცალკე იყოს და ვერ წარმომიდგენია, არ გაწუხებდეს და შესაბამისად, არ გაინტერესებდეს ის, რაც ახლა ალეპოსა და სირიაში ტრიალებს და არ გინდოდეს უკეთ გაერკვე, თუ რატომ ხდება ეს და რაც მთავარია, რა უნდა გაკეთდეს, რომ ეს საშინელება მალე დამთავრდეს და აღარასოდეს განმეორდეს. ის, რაც ახლა ახლო აღმოსავლეთსა და სირიაში ხდება, ჩვენი ეპოქის განმსაზღვრელი იქნება. განა ის მგონია, რომ რომელიმე ერთ დისციპლინას შეუძლია ახსნას ეს ყველაფერი, ან რაიმე რანგირებას ვახდენ, სულაც არა. კაცობრიობას რომ კოლექტიური სინდისი ჰქონდეს, ყველაფერი სხვაგვარად იქნებოდა: ერთ მშვენიერ დღეს გავიღვიძებდით და მივხვდებოდით, რომ ეს ყველაფერი ცუდი სიზმარი იყო და რომ ასეთი რამეები ჩვენს სამყაროში უკვე დიდი ხანია აღარ ხდება. მაგრამ სამწუხაროდ ასე არ არის. ახლა, ამ ურთიერთ დამოკიდებულ და ამის მიუხედავად, ასეთ გულგრილ სამყაროში, ძალიან მნიშვნელოვანია იმის ცოდნა, თუ როგორ მუშაობს ან ვერ მუშაობს მსოფლიო. რატომ იღუპებიან პატარა ბავშვები და უდანაშაულო ადამიანები და რატომ არავინ და ვერავინ ვერაფერს აკეთებს ახლა, გარდა იმ ხალხისა, რომელიც მათ უმოწყალოდ ბომბავს.

პატარა, მცირე ქვეყნებისთვის ასეთი ცოდნა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია და არასოდეს ვეთანხმებოდი იმას, რომ საგარეო პოლიტიკის და საერთაშორისო ურთიერთობების სწავლა არც ისე საჭირო იყო. პირველი მსოფლიო ომი იყო თანამედროვე საერთაშორისო ურთიერთობების დაბადების ერთ-ერთი პირველწყარო. ამ საუკუნეში, სირიის ამბები გახდება კიდევ ერთი ნაბიჯი ამ დისციპლინის კიდევ ერთხელ განახლების და განვითარებისთვის. ასეთი ბედი აქვს ჩვენს დარგს, რაც უფრო ცუდი ამბები ხდება, მით უფრო საინტერესოა.

ალეპო ასადის და პუტინის ომის დანაშაულია და იმედია ოდესმე ისინი პასუხს აგებენ, თუმცა, ვისაც ისტორიის ამბების კითხვა უყვარს იმასაც იტყვის, რომ ეს გარდაუვალი სულაც არაა. მაგრამ ალეპო ასევე დარჩება ინტერნეტში ჩართული, მაგრამ გაუცხოებული, გლობალიზებული მაგრამ ძალიან დაქსაქსული, თავმომწონე, მაგრამ მშიშარა მსოფლიოს კოლექტიურ სირცხვილად. ალეპო ასევე წარმოადგენს თანამედროვე საერთაშორისო უსაფრთხოების სისტემისა და გაეროს ეპოქალურ ჩავარდნას, რომელსაც ანალოგი ძნელად მოეძებნება.

ცოტა ხნის წინ, აკა მორჩილაძემ თქვა: “ხალხს ტკივილის შეგრძნება აღარ აქვსო.” მე იმედი მაქვს, რომ ეს ტკივილი დაგვიბრუნდება და მის საფუძველზე დაიწყება განახლება უფრო მორალური და უსაფრთხო მსოფლიოსთვის. ამ საქმეში კი ამ ტკივილის აღმწერ მწერლებთან, მის ჩვენამდე მომტან ჟურნალისტებთან, გმირ ექიმებთან და სხვებთან ერთად დიდ, ძალიან დიდ საქმეს ის ადამიანები გააკეთებენ, ვისაც შეეძლება, რაც არ უნდა რთული იყოს ეს, დიდი ტრაგედიების ნანგრევებზე ისეთი ახალი მშვიდობის ამოშენება, რომელშიც აღარ იქნება ისეთი განგსტერული მთავრობების ადგილი, რომლებსაც ბაშარ ალ ასადი და ვლადიმერ პუტინი წარმოადგენენ. ეს მიმაჩნია თანამედროვე საერთაშორისო ურთიერთობების მეცნიერების ყველაზე მნიშვნელოვან მიზნად და მისიად, ალეპოს სახელით.

8 ოქტომბრის გაკვეთილები პოლიტიკოსებისთვის და ჩვენთვის.

8 ოქტომბრის არჩევნებმა ქართული დემოკრატია კიდევ უფრო განავითარა. ტრადიციული პარტიების დამარცხებამ და არა ლიბერალური ჯგუფების გაძლიერებამ ცხარე დისკუსია გამოიწვია. ზოგმა ეს პოლიტიკური აპათიის, ზოგმა ანტიდემოკრატიული ტენდენციის გაძლიერებით, ზოგიერთმა კი ფულის პოლიტიკაზე გამარჯვებით ახსნა. ვფიქრობ, პოლიტიკურ პარტიებთან და ამომრჩევლებთან ერთად მნიშვნელოვანი დასკვნები ჩვენც, დემოკრატიული განვითარების და პარტიების მხარდაჭერის სფეროში მომუშავე ორგანიზაციებმა გამოვიტანეთ.

  1. პოპულარობა არ ნიშნავს საარჩევნო ხმებს. პოპულარობა მნიშვნელოვანი, მაგრამ არა გადამწყვეტი ფაქტორია საარჩევნო შეჯიბრში. დავით უსუფაშვილის და ირაკლი ალასანიას წარუმატებელი არჩევნები ამის ნათელი დადასტურებაა. შეიძლება მუდმივად ჩანდე ტელეეკრანზე და გეკავოს მნიშვნელოვანი თანამდებობა, მაგრამ ეს სულაც არ ნიშნავს იმას, რომ პოპულარობა უპირობოდ საარჩევნო ხმებად გარდაიქმნება. გაცილებით ადვილია „პოპულარობის ხაფანგში“ გაება და იფიქრო, რომ პოპულარობა გამარჯვებას მოგიტანს, ვიდრე გააცნობიერო, რომ ჟურნალისტებსა და მედიას ამომრჩევლისაგან განსხვავებული ინტერესები და მოტივები ამოძრავებთ.
  1. ორგანიზაციული ძლიერება გადამწყვეტია. არჩევნებზე გადამწყვეტ როლს პარტიების ორგანიზაციული შესაძლებლობები და პარტიის ფასეულობების მიმართ მისი წევრების და მხარდამჭერების ერთგულება ასრულებს. ამისათვის საჭიროა რეალური ინვესტიცია პარტიის მართვაში, შიდა დემოკრატიის განვითარებაში, კომუნიკაციის ახალი ფორმებისა და კულტურის დანერგვაში, გადაწყვეტილებების მიღების გამჭვირვალობის ზრდასა და პროგრამული შესაძლებლობების გაუმჯობესებაში. ეს ყველაფერი ორგანიზაციებს „სპორტულ“ ფორმაში ამყოფებს, ერთგული და მიტმასნილი წევრებისა და მხარდამჭერების ფილტრაციას უწყობს ხელს და ჯანმრთელ პარტიულ ორგანიზმს აყალიბებს. ყველაფერი ერთად კი მათ საარჩევნო მარათონის დასკვნითი ეტაპის მაღალი სიჩქარით გარბენაში ეხმარება.
  1. საერთაშორისო მოკავშირეების რჩევები არ არის ფორმალიზმი და რეალურად სასარგებლოა. წლების განმავლობაში პოლიტიკური პარტიების განვითარებაზე მომუშავე არაერთი ორგანიზაცია პოლიტიკურ პარტიებს სწორედ ზემოთ ხსენებული შესაძლებლობების განვითარებაში ეხმარება. ხშირად კი, პარტიების მიერ ისეთ პროგრამებში მონაწილეობა, რომლებიც გენდერული თანასწორობის, შიდა დემოკრატიის, გამჭვირვალობის, პროგრამული კომპენტენციების ზრდისკენაა მიმართული, ერთგვარი „პროტოკოლური ეთიკის“ ნაწილი უფრო იყო, ვიდრე რეალური და ეფექტიანი შრომა. მრავალი პოლიტიკური პარტიისთვის ხშირად ის უფრო მნიშვნელოვანი იყო, თუ რომელ კურორტზე გაიმართებოდა ესა თუ ის შეხვედრა, ვიდრე ის, თუ რა იქნებოდა მისი შინაარსი ან რამდენი პოტენციური ამომრჩეველისთვის მოახერხებდნენ ხელის ჩამორთმევას. ამ სინამდვილეს დონორებმაც უნდა გავუსწოროთ თვალი და როგორც დემოკრატიულმა პარტიებმა, ისე მათმა მხარდამჭერმა ინსტიტუტებმა აუცილებლად უნდა გადავხედოთ და შეცვალოთ მოქმედების მეთოდები და თანამშრომლობის პირობები.
  1. სამოქალაქო საზოგადოება დიდი და მრავალფეროვანია. უფრო სწორად, სამოქალაქო საზოგადოება და არასამთავრობო სექტორი უფრო დიდი და მრავალფეროვანია, ვიდრე ეს ხშირად წარმოგვიდგენია; იმაზე კომპლექსურია, ვიდრე მხოლოდ დონორთა კომფორტის ზონაში მოქმედი პარტნიორები, რომლებიც პროგრამულ ენაზეც ადვილად საუბრობენ და ანგარიშებსაც კარგად წერენ. როდესაც ანტიდემოკრატიული ჯგუფების გაძლიერებაზე ვდარდობთ, ისიც უნდა ვაღიაროთ, რომ ისინი იმ გარემოსა და ვაკუუმში ამოიზარდნენ, რომელში მუშაობაც ბევრს უხერხულობას უქმნიდა. არსებობენ ჯგუფები, რომლებიც უნდობლობით უყურებენ თანამედროვე ლიბერალურ დემოკრატიას. ბუნებრივი სირთულეების მიუხედავად, საჭიროა მათი მეტად ჩართვა თანამშრომლობის პროგრამებში და არა მათი გამიჯვნა.
  1. და ბოლოს: არჩევნები არ არის სპრინტი, არჩევნები მარათონია. ბევრმა პარტიამ წინასაარჩევნო მზადება არჩევნების თარიღთან საკმაოდ ახლოს დაიწყო. ეს ბევრმა მიზეზმა განაპირობა და ახლა მათზე საუბარი მნიშვნელობას მოკლებულია. იმის იმედი, რომ არჩევნების შემდეგ ცნობილი პარტიული ლიდერები მოახერხებდნენ ამომრჩევლების იერიშით აღებას, არ გამართლდა. ბარიერი მხოლოდ იმ პარტიებმა გადალახეს, რომლებიც უფრო მჭიდროდ და რეგულარულად მუშაობდნენ ამომრჩევლებთან. ამიტომაც პარტიებმა, რომელთაც სურვილი აქვთ შემდეგი მარათონი ბოლომდე ირბინონ, დღეიდანვე უნდა დაიწყონ ახალ საწვრთნელ პროგრამაზე მუშაობა და ეს ახალ მწვრთნელებთან ერთად უნდა გააკეთონ.

ამიტომაც, რაც უნდა მტკივნეული იყოს, მართებულია, რომ პოლიტიკას ტოვებენ ის ლიდერები, რომლებმაც გარბენი ბოლომდე ვერ მიიყვანეს. მათი წასვლის გარეშე განახლება ვერ მოხდება. განახლების გარეშე კი ქართული პოლიტიკა იმედგაცრუების პოლიგონად დარჩება, რომლის აფეთქებაც ერთ გარდაუვალ დღეს ყველა დემოკრატს: ლიბერალს, ლეიბორისტს, სოციალ-დემოკრატს, ქრისტიან-დემოკრატს თუ კონსერვატორს ერთნაირად დაგვანგრევს.

 

 

 

 

გაიღე გული თბილისისათვის! #დღემანქანისგარეშე #22სექტემბერი

14183877_530365230485894_812456697363357734_n

მითხარით, ბოლოს როდის ნახეთ თბილისის ქუჩაში ხელიხელ ჩაკიდებული, მშვიდად მოსეირნე მოხუცი წყვილი? როდის გაისეირნეთ ქალაქში გაზაფხულის სუფთა ჰაერის ჩასასუნთქად ან შემოდგომის ფოთლების შესათვალიერებლად? როდის გაუშვით ბავშვები ეზოში ისე, რომ არ შეგშინებიათ გარშემო უწესრიგოდ მოსიარულე მანქანების? მე პირადად ძალიან დიდი ხანია ასეთი რამ აღარ მინახავს და არც განმიცდია.

თბილისი თანდათან მკვლელ ქალაქად იქცა, სადაც სუნთქვა და გადაადგილება სიცოცხლისთვის სახიფათოა. ჰაერის დაბინძურებისა და ქაოტური საავტომობილო მოძრაობის გამო თბილისი აპოკალიფსის შემდგომ ქალაქს დაემსგავსა, რომელშიც აღარავინ სეირნობს. ჩვენ მხოლოდ იმას ვცდილობთ, რომ მას უკანასკნელი სასიცოცხლო ენერგია წავართვათ და შემდეგ დავივიწყოთ მანამ, სანამ ფულისა და ძალაუფლების განახლებული სურვილი არ დაგვძლევს. ხმაური, მახინჯი მშენებლობები, ქაოტური საგზაო მოძრაობა, დანაგვიანებული ქუჩები თუ გაუმართავი ინფრასტრუქტურა მხოლოდ ეკონომიკური ჩამორჩენის და უფულობის შედეგი არაა. ეს ყველაფერი იმის ბრალია, რომ დიდი ხანია ეს ქალაქი აღარ გვიყვარს. Facebook-ზე შექმნილ ჯგუფს სწორედ ამიტომ სახელად ტერენტი გრანელის ლექსის სათაური „გული თბილისისათვის“  შევურჩიეთ. ამით გვინდოდა გვეთქვა, რომ გულისა და სიყვარულის გარეშე ქალაქში სასიკეთოდ ვერაფერს შევცვლით.

ჩვენი პირველი ინიციატივა გახლავთ #დღემანქანისგარეშე.  მოგიწოდებთ, ერთი დღით მაინც დატოვოთ მანქანები სახლებში და იაროთ ფეხით ან საზოგადოებრივი ტრანსპორტით.

თბილისში უმანქანო მსოფლიო დღის აღნიშვნით რამდენიმე მიზნის მიღწევა გვსურს:

  • მეტმა ადამიანმა გაიგოს ამ დღის არსებობის შესახებ და მეტად დაფიქრდნენ ქალაქის დღევანდელ მდგომარეობაზე;
  • ხელი შევუწყოთ დისკუსიის წამოწყებას ქალაქის მოწყობის და მისი განვითარების შესახებ;
  • ვაჩვენოთ ადამიანებს, თუ როგორი კარგია ქალაქი ხმაურის, გამონაბოლქვის და საცობების გარეშე.

მიხარია, რომ ამ ინიციატივას მხარი უკვე დაუჭირეს არასამთავრობო ორგანიზაციებმა, საგანმანათლებლო დაწესებულებებმა, რამდენიმე პოლიტიკოსმა და, რაც მთავარია თბილისელებმა. დარწმუნებული ვარ, მომავალ წელს აღარავის გაუკვირდება ამ დღის აღნიშვნა და ჩვენც სწორედ ეს გვსურდა – შეგვექმნა საზოგადოებრივი განწყობა მეტის მოთხოვნისთვის და პოლიტიკური ტენდენცია მეტის გასაკეთებლად. იმის იმედიც მინდა მქონდეს, რომ მომავალ წელს ქალაქის ხელმძღვანელობა 22 სექტემბერს გაქანებულ მატარებელს კი აღარ დაედევნება, არამედ თავად გახდება მისი ლოკომოტივი.

ის ცვლილებები, რაც თბილისს სჭირდება, სამ რამეს ეფუძნება: პოლიტიკური გამბედაობა, ქალაქის მომავლის ხედვა და სიყვარული. მსგავსი დღეების ორგანიზება და აღნიშვნა კი ცვლილებებისთვის პოლიტიკურ ნებას ქმნის და საჭირო ნაბიჯების გადასადგმელად გვამხნევებს. ქალაქის განვითარების სწორი პოლიტიკის წარმართვა მოქალაქეთა თანამშრომლობის გარეშე არ გამოვა. და ბოლოს, ვერაფერს შეძლებ, თუკი ქალაქი არ გიყვარს.

მინდა ყველას მოგიწოდოთ, რომ 22 სექტემბერს შემოგვიერთდეთ. თუკი საზოგადოებრივი ტრანსპორტით გადაადგილებისას ან ფეხით სიარულისას კიდევ უფრო გაბრაზდით და შეშფოთდით ქაოსის, ხმაურისა და გამონაბოლქვის გამო, ეს ნიშნავს, რომ კიდევ უფრო მეტ ადამიანს გაუჩნდა სურვილი უკეთეს ქალაქში იცხოვროს.

მოდით, ქალაქისა და მოქალაქის ხელახალი დაახლოებისკენ მიმავალი პირველი და მარტივი ნაბიჯი ჩვენ, თბილისელებმა გადავდგათ და 22 სექტემბერს დავტოვოთ მანქანები სახლში. ასე მოვიქცეთ.

 

 

 

ვინ ატირებს ბავშვებს?

დღეს, 17 მაისს, როდესაც საერთაშორისო თანამეგობრობა ჰომოფობიასა და ტრანსფობიასთან ბრძოლის დღეს აღნიშნავს, ჩვენს ქვეყანაში პოლიციელმა დაკავებული LGBT აქტივისტი ანთებული სანთლებისა და ხატების ფონზე დაკითხა. „ოჯახური სიწმინდის“ დასაცავად გამართულ კონფერენციაზე, რომლის ერთ-ერთი მთავარი მიზანი ლიბერალური ფასეულობების დემონიზაცია იყო, ასეთი რამ თქვა ამ მოძრაობის ერთ-ერთმა ქართველმა ლიდერმა: „არ მოსულა ქვეყანაზე იდეოლოგია, რომელმაც ატირა ამდენი ბავშვი.“ არ გამკვირვებია ამის მოსმენა, რადგან ლიბერალური ფასეულობები, რომელიც სინამდვილეში თანამედროვე ევროპული დემოკრატიული მოძრაობების საერთო სამოქმედო ველს წარმოადგენს, ნამდვილად ემუქრება იმათ ძალაუფლებას, ვინც საკუთარ წარმატებას ღარიბი და დაუცველი ხალხის ირაციონალურ შიშებზე აშენებს. ასეთი გამოსვლები ზუსტი ასლია რუსეთის პრეზიდენტის თანამედროვე ანტი-დასავლური და ანტი-დემოკრატიული გზავნილებისა.

სწორედ ასეთი, დიდწილად რეაქციული იდეებით შეპყრობილი ლიდერები მიუძღვიან  ადამიანთა იმ მასებს, რომლებიც განსაკუთრებით მოწყვლადი ხდებიან ხოლმე ეკონომიკური სტაგნაციის და პოლიტიკური აპათიის პერიოდში. ასეთი პერიოდი კი სწორედ ახლაა საქართველოში. ეს ლიდერები ადვილად მანიპულირებენ წესრიგისა და სიცხადის წარსული აჩრდილებითა და სიმბოლოებით: იქნება ეს „დიდი ოჯახი,“ “სტაბილურობა“ „ეროვნული ტრადიციები“ თუ სხვა. მაგრამ ამ ლიდერებს, რომლებიც წარსულ ავტორიტარულ ტრადიციებს ეყრდნობიან და გლობალიზაციისა თუ „ვესტერნიზაციის“ შიშით რაზმავენ მხარდამჭერთა არმიებს, არ გააჩნიათ ქვეყანაში არსებული პრობლემების გადაიჭრის პოზიტიური ხედვა. მათ შეიძლება შეაფერხონ ან სულაც უკუაგდონ დემოკრატიული პროცესები და ცვლილები, მაგრამ თავად არასოდეს გააჩნიათ საქმის გაკეთების რეალური გეგმა. მათ სძულთ დასავლეთში შექმნილი დემოკრატია, მაგრამ მისი განადგურების გარდა სხვა იდეა არ ამოძრავებთ. ამით ისინი  ჯიჰადისტური მოძრაობების ლიდერებს მაგონებენ, რომლებიც მსგავსი არგუმენტებით ებრძვიან ადამიანის უფლებებს.

მაგრამ თუკი ქვეყანა შეძლებს წარმატებით განხორციელოს ეკონომიკური რეფორმები და ხორცი შეასხას ევროკავშირთან ასოცირების დღის წესრიგს, ამ ლიდერების ვრცელი მონოლოგები ისტორიას ჩაბარდება. ამას ისინიც კარგად ხვდებიან და სწორედ ამიტომაც არის მათი სამიზნე ის იდეები და მოძრაობები, რომლებიც რაციონალურ აზრსა და პროგრესულ ხედვას ეფუძნებიან.

დემოკრატიული არასამთავრობო ორგანიზაციებისა და პოლიტიკური პარტიებისთვის კი სამოქმედო გეგმა მონიშნულია. თუკი ისინი მოახერხებენ ერთმანეთთან პაექრობას პოზიტიური პოლიტიკური იდეების გარშემო და დემოკრატიული დღის წესრიგის განვრცობას, გარე შემოტევებსაც უფრო და უფრო ადვილად გაუმკლავდებიან. სინამდვილეში ადამიანებს ის უფრო აინტერესებთ, თუ როგორ სკოლაში ივლის მისი შვილი და არა ის, თუ როგორ უტევს დემოკრატიის მხეცი ქართულ იდენტობას.

ხოლო ის, რომ ლიბერალიზმმა ყველაზე მეტი ბავშვი ატირა, რა თქმა უნდა უტიფარი ტყუილია. სინამდვილეში ყველაზე მეტი ბავშვი ატირა:

ფაშიზმმა და კომუნიზმმა,

ჰიტლერმა და სტალინმა,

ომმა და დიქტატურამ,

სიბნელემ და სიღარიბემ,

სიცივემ და შიმშილმა,

და ტერორიზმმა, ღმერთის სახელით.

რატომ დავრბივარ

999853_10201556465771660_649624710_n

დღემდე მახსოვს ბავშვობის ერთი დილა, როდესაც უთენია, თბილ საბანში გახვეულს სახეზე ცივმა წყალმა გადამიარა. მამაჩემის რჩევით და შეგონებით, სკოლაში შესვლისთანავე დავკავდი სპორტით  და შიგადაშიგ მისგან ცივი წყლის გადასხმაც არ მცდებოდა, რადგან ხანდახან სიზარმაცზე მძლევდა და რბილ ბალიშს შევაფარებდი ხოლმე თავს. ის დილა და ცივი შხაპი999853_10201556465771660_649624710_n ჩემთვის ერთგვარი სტარტის სიმბოლოა.

დღემდე, დილით ადრე, როდესაც სარბენად გავდივარ ხოლმე, ხშირად მიძებნია სახლში დარჩენის მიზეზი, განსაკუთრებით ზამთარში, როცა დილით ჯერ კიდევ ბნელა და ძალიან ცივა. მაგრამ წინა დღის დაღლილობის თუ ცუდი ამინდის მიუხედავად, არასოდეს მინანია ჩამეცვა სარბენი ფორმა და გარეთ გავსულიყავი. 7 მიზეზს გეტყვით, თუ რატომ ვაკეთებ ამას. ვინ იცის, იქნებ თქვენც მოგინდეთ და სცადოთ.

  1. შინაგანი ემიგრაცია: ყველას გვჭირდება საკუთარ თავთან და სხეულთან მარტო დარჩენა. სირბილი ჩემთვის შინაგანი ბალანსის შენარჩუნების ერთ-ერთი საუკეთესო შესაძლებლობაა.
  2. რა შემიძლია? რამდენიმე წლის წინ ვერ წარმოვიდგენდი, რომ ნახევარმარათონის (21 კილომეტრი და 0975 მეტრი) სირბილი შემეძლო. სულ რამდენიმე თვის წინ კი იმას ვერ წარმოვიდგენდი, ასეთი ტემპებით თუ შევძლებდი სირბილს. იმის მიღწევა, რაც ადრე დაუძლეველი მეგონა, დიდი სტიმულია.
  3. საქმის კარგად კეთება: დღე, როდესაც ადრე დილით მოკლე გარბენას მაინც ვასწრებ, უკეთესია, ვიდრე დღე, როდესაც გამოძინებული მივდივარ სამსახურში. სამუშაო კვირა, რომელსაც სირბილით ვიწყებ, უფრო ნაყოფიერია, ვიდრე კვირა ამის გარეშე. ბევრად შემოქმედებითი, მობილიზებული და კონცენტირებული სწორედ იმ დღეებში ვარ, როდესაც  დილით ადრე გარეთ გასვლას და ცოტა გარბენას მაინც ვახერხებ.
  4. მეტი საქმის კეთება: სირბილი ძლიერი სტიმულია მეტი და უკეთესი მუშობისთვის. ალბათ ბევრი ფიქრობს, რომ დილით სირბილის მერე დაღლილობა მუშაობაში ხელს გიშლის. სინამდვილეში პირიქით არის. რაც მეტად დაღლილი ვარ საქმისგან, მით უფრო მჭირდება სირბილი. რაც უფრო მეტს ვვარჯიშობ, უკეთ ვახერხებ ხანგრძლივი სამუშაო დღეების და ბევრი მოგზაურობის გაძლებას.
  5. კავშირები: სირბილი იმდენად უნივერსალური სპორტია, რომ ნებისმიერ ქვეყანასა და ინდუსტრიაში იპოვი ადამიანებს, რომლებიც შენსავით ვარჯიშობენ. სირბილი მჭიდრო საქმიანი კავშირების დამყარების და უცხო გარემოში სოციალიზაციის კარგი საშუალებაა.
  6. დრო და ადაპტაცია: სპორტის სახეობათა უმეტესობას მეტი რესურსი სჭირდება – დრო, აღჭურვილობა, მოედანი, რაც ყოველთვის და ყველგან ხელმისაწვდომი არ არის. სირბილი კი ბევრს არაფერს მოითხოვს, ის ყველგან და ნებისმიერ ამინდში შეიძლება. თანაც მოგზაურობისას დაღლილობის, “ჯეთლეგის” აცილების თუ დროის ახალ სარტყელთან სწრაფი ადაპტაციის საუკეთესო შესაძლებლობაა.
  7. სამყაროსთან კავშირი: სირბილი დილით ადრე მიყვარს, სხვა დრო თითქმის არც მაქვს. როდესაც სარბენად გავდივარ, ჯერ კიდევ ბნელა. დისტანციის რომელიღაც კილომეტრზე, ერთ დიდებულ წამს ახალი დღის დაბადების თვითმხილველი ხდები.  ამ დროს ბუნების რიტმის, სამყაროს ჯადოსნური ტრანსფორმაციის, რაღაცის დასრულების და ახლის დაწყების მონაწილე მგონია თავი. ეს მართლაც შეუდარებელი გრძნობაა.

და ბოლოს, ვიცი ჩემი მეგობრებიდან ბევრი დარბის და სირბილისას მუსიკასაც უსმენს. ჩემსავით. მეც და ბევრი თქვენგანიც 8 მაისის გარბენისთვის ემზადება. ჰოდა, ვიფიქრე დროში გამოცდილი, ცოტა ძველმოდური power ათეული გამეზიარებინა. ვინ დათვლის, ამ სიმღერებს რამდენი კილომეტრის მუხტი მოუციათ. ტექსტებზე მაინცდამაინც ნუ მომედავებით:)

მაშ, ასე (by order of escalation):

#10 Massive Attack: “Angel”

#9 Conjure One feat. Sinead O’Connor: “Tears from the Moon”

#8: 33a: “L’Aigle”

#7: Alabama 3 “Woke up this Morning”

#6: Michael Jackson: “Beat it”

#5: CCR/John Fogerty: “Run through the Jungle”

#4: Pink Floyd: “Run Like Hell”

#3: Linkin Park: “Points of Authority”

#2: Eminem: Lose yourself

#1: Linkin Park: Wretches and Kings

სექსი, პოლიტიკა და ვიდეო

დღეს პოლიტიკოსების პირადი ცხოვრების ამსახველ ფარულ კადრებს ავრცელებენ; „ოდეერები“ საჯარო უწყებებსა თუ უნივერსიტეტებში მუშაობენ; ოპოზიციური პოლიტიკური პარტიის გენერალურ მდივანს ქალაქის ცენტრში ესვრიან; დაწყებითი კლასების პედაგოგთა უმრავლესობა მინიმალური კომპეტენციების ზღვარს ვერ ლახავს და რა გასაკვირია, რომ ბევრს მართლაც სჯერა – ფაშიზმი, კომუნიზმი და ლიბერალიზმი ერთი და იგივე ბოროტებაა.

ამავე დროს გლობალიზაციამ ახალი შესაძლებლობები მისცა ჭკვიან და მონდომებულ ადამიანებს: დღეს, ისე როგორც არასდროს, ხელმისაწვდომია ახალი ცოდნა, განათლება და ინფორმაცია. საზღვრების მეტმა გახსნილობამ გაზარდა მობილობა და ადამიანებს შეუძლიათ უამრავი ახალი რამის სწავლა და მისი საკუთარი და ქვეყნის სასარგებლოდ გამოყენება. ევროპასთან მეტი კავშირი ქვეყნის განვითარებას ძალიან წაადგება, კარს მომდგარი სავიზო რეჟიმის გახსნა კიდევ უფრო წინ წასწევს ჩვენს ქვეყანას. მაგრამ ეს ფართო, ზოგადი, გრძელვადიანი ტენდენციებია კონკრეტული, ორგანიზებული ანტი-დემოკრატიული და ანტი-სახელმწიფოებრივი მოძრაობების წინაშე და ჯერ კიდევ არსებული პოლიტიკის კეთების საბჭოურ-მაფიოზური წესების ფონზე.

ეს ორი ტენდენცია ქვეყანას ორი განსხვავებული მიმართულებით ექაჩება და არ ვარ დარწმუნებული რომელი იმძლავრებს ისტორიის ამ ეტაპზე: დემოკრატიული დინება თუ რუსული შავრაზმული ნაციონალიზმის და ავტორიტარიზმის ქართული ვარიანტი. მართალია, ევროპასთან უფრო ახლოს ვართ, მაგრამ ასეთ დღეებში მგონია, რომ თანამედროვე ცივილიზაციისგან ასე შორს არასოდეს ვყოფილვართ; ევროკავშირთან ასოცირებული ქვეყანა ვართ, თუმცა რუსეთიც აქვეა და მათი კორუმპირებული იდეოლოგიის ეროვნული მოტივებით მომკაზმველი “რაინდებიც” ბევრი გვყავს. თითქოს მომავალი არჩევნები უფრო კონკურენტული იქნება, მაგრამ ჯერ კიდევ ბევრ აკრძალულ ილეთს ვიხილავთ. ნაპრალი ქვეყნის ფორმალურ მდგომარეობასა და მის რეალურ პოლიტიკურ კულტურას შორის ძალიან დიდია.

არ მინდა ვიყოთ იმის იმედზე, რომ გაიმარჯვებს ის, ვინც უკეთესია. ისტორია ომებში მხარეებს არ ირჩევს და როგორც ნაპოლეონი ამბობდა, ღმერთი იმის მხარესაა, ვისაც დიდი ბატალიონები ჰყავს. მე დიდი იმედი მაქვს, რომ პროგრესის ძალები გადასწონიან საბჭოთა რევანშიზმის იდეოლოგიას, მაგრამ ისიც სინამდვილეა, რომ ამ უკანასკნელის მიმდევარი ხალხი ცოტა არა, ძალიან ბევრია. კარგი იქნება ნათლად გავიაზროთ, რა მომავალი ელის ამ ქვეყანას, თუ ღმერთი იმათ მხარეს აღმოჩნდება, ვისთვისაც ადოლფ ჰიტლერი, იოსებ სტალინი და ილია ჭავჭავაძე ერთი და იგივეა.