ქართული ტანგო ნაციზმთან.

ბერძნული „ოქროს დაისიც“ ისე იწყებდა, როგორც „ქართული მარში.“ ჯერ იყო საფეხბურთო ხულიგანიზმი, რასაც მოჰყვა გამოსვლები ჰომოსექსუალების და ემიგრანტების წინააღმდეგ. მათი მარშები ბევრ უკმაყოფილო და გაბრაზებულ ადამიანს იზიდავდა. ეს მოძრაობა საინტერესო აღმოჩნდა მაშინდელი პოლიტიკური ელიტისთვისაც. ამას ორი ძირითადი მიზეზი ჰქონდა: თავად მმართველ, „ახალი დემოკრატიის“ ლიბერალურ-კონსერვატიულ პარტიაშიც იყო ბევრი ადამიანი, რომლისთვისაც „ოქროს დაისის“ იდეები მიმზიდველი აღმოჩნდა. მაგრამ არსებობდა მეორე, უფრო პრაგმატული მოსაზრებაც მათ მხარდასაჭერად: „რა დაშავდება, თუკი ეს მოძრაობა ერთი მხრივ შეავიწროებს ჩვენს ოპონენტებს, მაგრამ ამას ისეთი ფორმით გააკეთებს, რომ მისი ამომრჩეველიც კი ჩვენთან გამოიქცეს, თანაც, რაღა დროს ნაციზმია!“ ასე აღმოჩნდა „ოქროს დაისი“ საბერძნეთის სპეციალური სამსახურების თუ პოლიციის გავლენიანი მმართველების მეგობარი. აქედანვე გაჩნდა საკმარისი ფული ორგანიზაციული ზრდისთვის.

მაგრამ, ჯინს, რომელიც ბოთლიდან ამოუშვეს, უკან დაბრუნების სურვილი აღარ გასჩენია. ნეო-ნაციზმის იდეოლოგია მიმზიდველი აღმოჩნდა ეკონომიკურად გაჭირვებული და გაბრაზებული ხალხის დიდი რაოდენობისთვის, მათთვის, ვისთვისაც ნაცნობი სოციალური ინსტიტუტები: ერი, ტრადიცია და ოჯახი ბოლო იმედიღა იყო. ერის, ტრადიციისა და ოჯახის დაცვის ნეო-ნაცისტური ინტერპრეტაცია კი ძალიან ტოქსიკურია. ტოქსიკურია იმიტომ, რომ იგი „ჩვენიანების“ და „სხვების“ შექმნითა და  მათი დაპირისპირებით იკვებება. პოლიტიკურ საწვავს ის სწორედ ამ გამოგონილი „სხვების“ სიძულვილით ივსებს. რაც მეტია ეს „სხვა,“ მით ძლიერია „ჩვენი“ მოძრაობა.

და ასე მოკლა პირველი „სხვა,“ ბერძენი ანტი-ფაშისტური რეპერი პავლოს ფიშასი „ოქროს დაისის“ წევრმა 2013 წლის 17 სექტემბერს. ამას ნოემბერში საპასუხო თავდასხმა მოჰყვა ამავე პარტიის ოფისზე, რომლის დროსაც ორი ადამიანი დაიღუპა. მიუხედავად ამ ყველაფრისა, „ოქროს დაისი“ 2015 წელს საბერძნეთის სიდიდით მესამე პოლიტიკური ორგანიზაცია გახდა. ეს იყო შედეგი, როგორც მათი პოლიტიკური მოქმედების, ისე საბერძნეთის პოლიტიკური ელიტის  წევრების დანაშაულის ზღვარზე თამაშისა. ტანგოს, როგორც ცნობილია, წყვილში ცეკვავენ.

გარდა პირდაპირი გაგებით სასიცოცხლო ხიფათებისა, ისეთი პოლიტიკური მოთამაშეების გაძლიერება, როგორიც ქართული მარშია, დამატებით მნიშვნელოვან ზიანს აყენებს ქართულ პოლიტიკას. უმთავრესი აქედან არის საერთო პოლიტიკური დისკურსის დეგრადაცია. როდესაც სახელმწიფოში პოლიტიკური მსჯელობა ჩამოდის ცალკეული გაუნათლებელი ინდივიდების ქუჩური ლექსიკის დონეზე და მის გარშემო კრისტალდება მედია დისკუსიაც, შეუძლებელი ხდება ისეთი მნიშვნელოვანი  საკითხების სერიოზული განხილვა, რომლებზეც მართლაც არის ჩვენი სახელმწიფოს და ჩვენი ოჯახების მომავალი დამოკიდებული.

მაგრამ სერიოზულ პოლიტიკურ საკითხებზე პასუხები არც ქართველ და არც სხვა ნეო-ნაცისტებს არ გააჩნიათ. ეს არის მათი ფუნდამენტური პრობლემაც, რაც მათ ძალიან კარგად იციან. მაგრამ მდაბიო პოლიტიკურ დისკუსიაში ისინი წაუგებელ პარტიას თამაშობენ – მათთვის ნებისმიერი ტელე ეთერი, ნებისმიერი საჯაროობა, ნეგატიურიც კი, მომგებიანია, ვინაიდან საკუთარი გზავნილის გავრცელების შესაძლებლობას აძლევს და თანაც, სერიოზული პოლიტიკური დანაკარგების გარეშე. მათი რიტორიკის საფუძველს არა პოლიტიკური პრობლემების გადაჭრის ხედვა, არამედ სიძულვილი წარმოადგენს, რადგანაც სიძულვილი თავისთავად ირაციონალურია და პასუხებს დიდად არც მოითხოვს.

ნებისმიერ საქმეს, მათ შორის ნაცისტურ პოლიტიკურ „სტარტაპსაც“ სჭირდება საწყისი „წარმატების ისტორია,“ რომელსაც ის პოტენციურ ინვესტორებს მიყიდის. აქციებზე ფასების გასაზრდელად კი იგი ახალ-ახალ საძულველ ობიექტებს მოითხოვს, რომელთაც ერთი მეორის მიყოლებით გაანადგურებს. სწორედ ამიტომ ირჩევენ ხოლმე სექსუალურ უმცირესობებს პირველ სამიზნედ ასეთი ექსტრემისტული „სტარტაპები,“ ისინი ხომ ყველაზე მოწყვლადი ჯგუფია ნებისმიერ საზოგადოებაში და შესაბამისად , პირველი „წარმატების“ მისაღწევად ყველაზე იოლ სამიზნეს წარმოადგენენ. შემდეგ მათ მოჰყვებათ ეთნიკური, რელიგიური, პოლიტიკური ჯგუფები ასე შემდეგ. გერმანელმა ფაშისტებმაც ჰომოსექსუალებით დაიწყეს, კომუნისტებით და ებრაელებით გააგრძელეს და მეორე მსოფლიო ომით დაასრულეს. მე შორს ვარ იმ აზრისგან, რომ ქართველ ნეო-ნაცისტებს რაიმე სერიოზულის მიღწევა შეუძლიათ. მაგრამ რაიმეს მიღწევა მათ ამოცანას არც წარმოადგენს. მათი ამოცანა არევა და გაფუჭებაა, ეს კი მათ ნამდვილად შეუძლიათ და ჯერჯერობით, გამოსდით კიდეც.

დემოკრატიასა და დიქტატურას შორის განსხვავება იმაშიც არის, რომ დემოკრატიაში წესრიგი თავისუფლებიდან იქმნება, ადამიანის უფლებების გარანტად კი კანონის უზენაესობა დგას. დიქტატურაში კი ერთგვარი წესრიგი ძალისა და ჩაგვრის საშუალებით ხორციელდება, კანონის უზენაესობით, ოღონდ ადამიანის უფლებების გარეშე. სწორედ ამიტომ გადის პოლიტიკური ფრონტის ხაზი სექსუალური და ზოგადად, უმცირესობების უფლებების დაცვაზე. არა იმიტომ, რომ სხვა პრობლემები არ არსებობს. როგორ არა, ოკუპაცია, სიღარიბე, უსამართლობა, ნეპოტიზმი ეს დიდი პრობლემებია. მაგრამ ის, თუ როგორ მოგვარდება ეს პრობლემები და მოგვარდება თუ არა საერთოდ, წყდება ამ პრიზმაში: ჩვენ ისეთი ქვეყანა ვიქნებით, როგორც მოვაგვარებთ ყველაზე დაუცველი უმცირესობის საკითხს.

 

 

ალექსიევიჩის უხერხული სიმართლე და ქართველთა საყვედური

გუშინ სვეტლანა ალექსიევიჩთან შეხვედრას დავესწარი და მიუხედავად იმისა, რომ მისთვის შეკითხვა არ დამისვამს, ჩემი და ბელორუსი მწერლის დიალოგი კიდევ დიდხანს გაგრძელდება.

„თავისუფალი ადამიანები ისტორიაზე გაბედული პასუხებიდან მოდიან,“ – ალექსიევიჩის ეს ფრაზა არის კიდეც ალბათ მისი წიგნების მთავარი იდეა და ამოსავალი წერტილი. რუსთაველის თეატრის დარბაზში „უტოპიის ხმების“ ავტორის საუბარი პირდაპირ და დაუნდობლად ეხებოდა ჩვენს კოლექტიურ ნერვებს.

მტკივნეულად შეგვეხო მაშინაც, როდესაც თქვა, ჩვენ, მათ შორის ქართველებმა, ძალიან ბევრი დავკარგეთ საბჭოთა დროს და ამიტომაც ახლა ძალიან გვიჭირს ავტორიტარიზმისთვის წინააღმდეგობის გაწევაო. ამას ისიც ეხმარება, რომ ოპოზიცია ძირითადად დაქსაქსულია, ხოლო ცუდმა ბიჭებმა უკეთ იციან თანამშრომლობა და კოალიციების შეკვრაო.

მიზანში ზუსტად მოარტყა, როდესაც აღნიშნა, სტალინიზმმა და კაგებემ 30 მილიონი ადამიანი შეიწირა, ეს ხალხი კი დახმარებას ისევ კაგებესგან ელოდებაო. 30 მილიონი მსხვერპლი ამდენივე დამსმენს გულისხმობს, ამას კიდევ გულაგების და ციხეების დარაჯები და ჯალათები დაუმატეთ და დათვალეთ, სულ რამდენი გამოვაო. ამასთან, ჩვენი ყოფის სიმართლე ისაა, რომ ისტორიას არა მხოლოდ დიდი ჯალათები, არამედ პატარა ჯალათებიც ქმნიანო. იქვე გაიხსენა ერთ-ერთი ჟურნალისტის ზუსტი შეფასება,  რომ ალექსიევიჩის პერსონაჟები პატარა, საშიში ადამიანები არიანო.  ასეთი ჯალათი კიდევ, მე თუ მკითხავთ, ჩვენს ქუჩებში ახლაც ბევრი დადის. მიუშვით ნებაზე და ნახავთ, როგორი მარშით გადაგვივლიან თავზე.

მოკლედ, ეს არის ჩვენი მემკვიდრეობა და მოგვწონს თუ არა, სიმართლისთვის თვალის გასწორება აჯობებს, მათ შორის იმისთვისაც, რომ ეკლესიას ხალხი კი არა, ფული და ძალაუფლება უყვარს, ხოლო თავისუფლებას ადამიანები რელიგიაშიც ემალებიანო. მე მგონია, რომ სწორედ ასეთი უხერხული სიმართლის თქმა არის სვეტალანა ალექსიევიჩის მისია და პირდაპირ კი არ უთქვამს, მაგრამ საქართველოზეც ლაპარაკობდა. ისევ მწერალს თუ მოვუსმენთ, კომუნიზმი ფორმალურად დაინგრა, თორემ ჯერ ისევ ჩვენს შორის არისო. მოკლედ მიჰყვა სათქმელს და იქამდე მივიდა, თუ რა შეიძლება ინტელექტუალმა, მწერალმა და ქალმა აკეთოს.

მე ისეთი წიგნის დაწერა მინდოდა („ცინკის ბიჭები“), გენერალს რომ ომს შეაძულებს, ამიტომაც არქივების და გენერლების ნაცვლად იმ ადამიანებს ველაპარაკებოდი, ვისაც არასდროს არავინ არაფერს ეკითხებაო. ხოლო რუსულად იმიტომ ვწერ, რომ უტოპიაც სწორედ ამ ენაზე საუბრობსო.

ჩვენ ვცხოვრობთ გარემოში, სადაც თავისუფლება ძალიან მიამიტურად მივიღეთ და სანამ ჩვენ დამოუკიდებლობას და თავისუფლებას ბარიკადებზე გავიძახდით, სხვები შვეიცარიის საბანკო ანგარიშებს ავსებდნენო. ჰოდა, ხალხმა კი დაინახა ყველაფერი, მაგრამ იმ ხალხზე კი არ გაბრაზდა, არამედ იდეაზე აიცრუა გული და ახლა ძეხვსა და არაყში ხედავს თავისუფლებასო.

აქ იქმნება კიდეც დილემა ინტელექტუალისთვის: მთავრობის ოპონირება ნორმალურია, მაგრამ საკუთარ ხალხთან ბრძოლა ძალიან ძნელიაო. ჩემი წიგნების მეშვეობით დასავლეთში გაიცნეს ის ხალხი, რომელმაც თავისუფლება მოიპოვა და მერე მასზე უარი თქვაო. მართლაც, როგორ გინდა იარო თავისუფლებისკენ, თუკი ადამიანების უმრავლესობას ის არ სურს? ამ შეკითხვით მწერალი მათაც ეხმიანება, ვინც წერს, რომ ნებისმიერი პოლიტიკური რეჟიმი ყოველთვის არის ერთგვარი საზოგადოებრივი კონსენსუსის შედეგი და ამიტომაც ბრძოლა თავისუფლებისთვის ყოველთვის განმანათლებლობით იწყება.

ამ და სხვა მნიშვნელოვან საკითხზე საუბარის მერე კი დარბაზის კითხვების დროც დადგა. და მაშინვე დადასტურდა, რომ ალექსიევიჩი ცამდე მართალი იყო, როდესაც თავისუფლების დათმობაზე საუბრობდა. წამყვანების თხოვნის მიუხედავად, ქართულად დასვით შეკითხვა და ჩვენ ვთარგმნითო, მაინც ჯიუტად სვამდნენ რუსულად ვრცელ შეკითხვებს. თუმცა არც საყვედური დაუგვიანეს, ბელორუსიულ ენაზე რატომ არ წერ, ეგ იმიტომ ხომ არ ხდება, რომ  რუსულად თქვენს წიგნებს უფრო მეტი მკითხველი ეყოლებაო. ეგ რაა, ატომური ბომბი დარბაზში მაშინ ჩამოვარდა, ვიღაცამ რომ შერისხა, საქართველოზე რატომ არ წერთ, ჩვენთან ხომ ასეთი მნიშვნელოვანი ამბები ხდებოდაო. ალექსიევიჩის პასუხი კი ალბათ ბევრს გაუჩენს საფიქრალს – ეს თქვენი გასაკეთებელია, თქვენ უნდა დაწეროთო.

მართალია, არც ქართულად და არც საქართველოზე სვეტალანა ალექსიევიჩი არ წერს, მაგრამ ეს მხოლოდ მისი წიგნების ზედაპირული წაკითხვაა. უტოპიის ხმები დარბაზშიც ისმოდა.  მწერალმა ისიც თქვა, რომ თავისუფლების მოსაპოვებლად, მთავარია ყველამ ჩვენი პატარა საქმე კარგად ვაკეთოთო. ამიტომ, მეც დავუბრუნდები ახლა ჩემს გეგმებს. მომავალ შეხვედრამდე, დროებით!

 

პოლიტიკური ომის გენერლები

ვითარება, რომელიც როგორც ჩანს, ქრონიკულია ქართული პოლიტიკური კულტურისთვის. მოკლედ ასე შეიძლება დავახასიათოთ: „ფრაგმენტირებული, პოლარიზებული, დომინანტ ლიდერებზე ორიენტირებული და პოლიტიკისაგან (policy) დიდწილად დაცლილი.“ რა შეიძლება გავაკეთოთ ამის შესაცვლელად?

უპირველეს ყოვლისა, მეც იგივეს ვიტყვი, რასაც სხვები: საარჩევნო სისტემა უმნიშვნელოვანესია სტაბილური პოლიტიკური პარტიების განვითარებისთვის. იდეალური საარჩევნო სისტემა არ არსებობს და ამა თუ იმ პარტიისათვის მისაღები „საუკეთესო“ ვერსიის ძიებაში ჩვენ უარეს შედეგებს ვიღებთ – არასტაბილურ პოლიტიკურ გარემოს, რომელშიც ვერ ვითარდება ნორმალური პოლიტიკური პროცესი. ამიტომაც, მიმდინარე საკონსტიტუციო რეფორმის როგორც შინაარსს, ასევე ფორმასაც დიდი მნიშვნელობა აქვს: კონსენსუსი არის ის გასაღები, რომლითაც ჩვენ შევძლებთ თავიდან ავიცილოთ ახალი საკონსტიტუციო რეფორმების ტალღა მომავალში და პოლიტიკური სისტემის კიდევ ერთი, მორიგი „აშლა.“ გაბედული, თუმცა, როგორც ჩანს, დღისათვის პრაქტიკულად შეუძლებელი ნაბიჯი, იქნებოდა მხოლოდ იმ ცვლილებების მიღება ამ სფეროში, რომელზე შეთანხმებაც შესაძლებელი იქნებოდა პარლამენტსა თუ მის გარეთ (საკრებულოებში) მოქმედ პოლიტიკურ ძალებთან – ანუ პრაქტიკულად ყველა იმ ძალასთან, რომელსაც, თუნდაც თეორიულ დონეზე რეალისტური შანსი გააჩნია მომავლის ძალაუფლებაში მონაწილეობისა.

ისიც სათქმელია, რომ დროა გადაიხედოს ის მიდგომები და ფორმები, რომლებიც პოლიტიკური პარტიების განვითარებისთვის გამოიყენება. არსებული მიდგომებით მუშაობამ  გაკვეულ ეტაპზე საგულისხმო დადებით შედეგები მოგვიტანა, ქართული პოლიტიკა ახალ დონეზე აიყვანა და მოგვიყვანა იქ, სადაც ვართ. მაგრამ ეს აღარ არის საკმარისი და არსებულმა დახმარების მოდელებმა საკუთარი თავი დიდ წილად ამოწურეს. ამის აღიარება პირველი ნაბიჯი იქნებოდა ახლებული სტრატეგიის ფორმირებისთვის საქართველოს პოლიტიკური განვითარების პროგრამებში. მხოლოდ ტრენინებით, რომლებიც საქართველოს ფეშენებელურ კურორტებზე იმართება, ვერ მივაღწევთ ძირეულ ძვრებს პოლიტიკური პარტიების განვითარებაში. იქ, სადაც ძირითადი საკადრო და ფინანსური გადაწყვეტილებები მიიღება დახურულ კარს მიღმა, ყოველგვარი გასაგები, დემოკრატიული პროცესის გარეშე, ზედმეტია საუბარი იმაზე, რომ ‘ცნობიერების’ ამაღლების პროგრამებითა და სალონური დებატებით შევძლებთ ძირეული ცვლილებების მიღწევას, იქნება ეს მაგალითად ქალთა მონაწილეობის გაზრდა პოლიტიკაში, პოლიტიკური პროგრამების თანამონაწილეობრივი შექმნა თუ რაიმე სხვა.

საქართველოს პოლიტიკურ კლასში დღეს ბევრად ნაკლებია ცოდნის დეფიციტი, ვიდრე მაგალითად ათი წლის წინ, მაგრამ ჩვენ ნების დეფიციტის პრობლემას ჯერ კიდევ ვერაფერი მოვუხერხეთ (და ეს ნათელია იმავე ქალთა პოლიტიკური მონაწილეობის საკითხზე). პოლიტიკური ნების შექმნას, რაც საჭიროა იმისათვის, რომ ქართული პარტიების შინაარსი შეიცვალოს, განსხვავებული მიდგომები სჭირდება იმისგან, რასაც ცნობიერების ამაღლებისათვის იყენებენ.

სამწუხაროდ, ამ სფეროში, მიწოდება ბევრად ჩამორჩება მოთხოვნას და საჭიროებებს. ეს კი ქმნის პრობლემათა ფართო სპექტრს, მათ შორის, სამწუხარო ასიმეტრიას დემოკრატიის განვითარების ხელშეწყობის საქმეშიც. ხანდახან ისეც ხდება, რომ პროგრესული იდეებისთვის მოქმედი ჯგუფები, მოქმედებენ რა ღირებული ფასეულობების დაცვისათვის, მაგრამ უშედეგო მოქმედების ფორმებით, ვეღარ პასუხობენ არსებულ მოთხოვნას, განიცდიან მარგინალიზაციას და ამით აზარალებენ ამავე იდეებისთვის საჭირო პოზიტიური რეფორმების დღის წესრიგს. სამწუხარო და საშიში ის არის, რომ პოლიტიკურ პარტიებთან ერთად, ნდობა არასამთავრობო ორგანიზაციების მიმართაც დაბალია. ჩვენი საზოგადოება იმ ინსტიტუტებს უფრო ენდობა, რომლებიც მეტად არიან მიდრეკილნი ძალის გადამეტებისა და ავტორიტარიზმისაკენ ვიდრე მათ, რომლებმაც საზოგადოება ამისაგან უნდა დაიცვას ასეთები კი პოლიტიკური პარტიები და პარლამენტია. ეს ყველაფერი ნოყიერ ნიადაგს ქმნის დემოკრატიის უკანდახევისათვის და ამაზე პასუხისმგებლობა ყველას ეკისრება –  არა მხოლოდ პოლიტიკოსებს.

პოლიტიკური პარტიების ხშირი დაშლა და ახლების შექმნა, მწყობრი იდეოლოგიური ორიენტირების არ ქონა, პიროვნებებზე დამოკიდებულება, დიდი ხნის პრობლემაა საქართველოში (და სხვაგანაც). მაგრამ იქნებ ღირს ამ ფაქტის, როგორც საქართველოს რეალობის, ერთგვარ ‘ნორმად’ მიღება და ამის გათვალისწინებით მოქმედება? ძალიან ხშირად შთაბეჭდილება მრჩება, რომ ჩვენ ვცდილობთ პოლიტიკური პარტიების განვითარების პროგრამები მოვარგოთ ისეთ ორგანიზაციებს, რომლებიც სულაც არ არიან და არც აქვთ სურვილი გახდნენ ნამდვილი პოლიტიკური პარტიები. ამ რეალობის დანახვა დაგვეხმარება უკეთესი დემოკრატიზაციის პროგრამების მოფიქრებაში და დემოკრატიზაციის პროექტების მეორე ვერსიისა თუ ახალი ტალღის დაწყებაში.

პოლიტიკური პარტიების საქმიანობაში ფორმა და შინაარსი ერთმანეთს განაპირობებს. დახურული შიდა-პარტიული კულტურა ვერ შექმნის ღია, გამჭვირვალე და დემოკრატიულ მმართველობას სახელმწიფო დონეზე. სწორედ ამიტომ, შიდა პარტიული დემოკრატიის გაძლიერება და გაღრმავება იქ და იმ პარტიებში, სადაც შესაძლებელია, ცენტრალური ამოცანა უნდა გახდეს, მით უმეტეს, რომ დღეისათვის ძალიან დასუსტებულ მრავალ პოლიტიკურ პარტიას სხვა გამოსავალი არც აქვს, გარდა იმისა, რომ გაბედულ შიდა რეფორმებზე იფიქროს. ამ საქმეში, მათ ახალი ტექნოლოგიების დახმარების იმედიც შეიძლება ჰქონდეთ, რომელთაც შეუძლიათ კომუნიკაციის გაიაფება, პარტიულ საქმეში ხალხის ჩართვის გაადვილება და მართვის რეალური დემოკრატიზაცია. პოლიტიკურ ნებასა და თანამედროვე ტექნოლოგიებს კი ძალიან ბევრის მიღწევა შეუძლია.

რადიკალური შიდა-პარტიული დემოკრატიული რეფორმების და თანამედროვე მიდგომების დანერგვა აუცილებელია იმისათვის, რომ ახალი ნდობა ამოიზარდოს პოლიტიკური პარტიების მიმართ. თეორიაში, პარტიები საზოგადოების გარკვეული, ფართო ჯგუფების ინტერესებს წარმოადგნენ. რეალობაში, ბევრი მათგანი მხოლოდ მათი სპონსორების და პატრონების ძალაუფლების განმტკიცებას ემსახურება. ამ მდგომარეობის ცვლილებას კი ამბიციური, სახელმწიფოებრივად მოაზროვნე პოლიტიკოსები და მათ მიმართ უფრო მეტად პოლიტიკური და მოქნილი დახმარება სჭირდება, ვიდრე ეს აქამდე იყო შესაძლებელი. მე მჯერა, რომ საქართველოს ასეთი პოლიტიკოსები ჯერ კიდევ ჰყავს.

ვინაიდან დემოკრატია და თავისუფლება მუდმივ და რეგულარულ მონაწილეობას გულისხმობს, პოლიტიკურ პარტიებს მეტი უნდა მოსთხოვონ საერთაშორისო პარტნიორებმა, ადგილობრივმა ორგანიზაციებმა, წევრებმა თუ მხარდამჭერებმა. სინამდვილეში მხარდამჭერები და რიგითი პარტიული წევრები ხშირად უფრო მეტს რისკავენ ხოლმე პოლიტიკაში მონაწილეობით, ვიდრე მათი ლიდერები. ამიტომაც, ომისა და გენერლების არ იყოს, გვახსოვდეს: პოლიტიკა ძალიან სერიოზული საქმეა იმისთვის, რომ მხოლოდ პოლიტიკოსებს მივანდოთ.

 

 

1 პროცენტის საქართველო

1 პროცენტის საქართველო

„ერთი და იგივე ცირკი, სხვადასხვა მასხარები“ – შესაძლოა, ამ ფრაზაზე ჩენი ქვეყნის უახლესი პოლიტიკური ისტორია გაგახსენდეთ, თუმცა არ გაგეღიმოთ, ცირკი ხომ ყოველთვის შეიძლება დრამად გადაიქცეს.

პოლიტიკური პარტიები საზოგადოების სხვადასხვა ჯგუფის ინტერესებს წარმოადგენენ პოლიტიკაში – ეს თეორიულად. პრაქტიკაში, და ჩვენი ამომრჩევლის დიდი ნაწილის აზრით, პარტიები მათი პატრონებისა და სპონსორების კერძო ინტერესებს ემსახურებიან: გამყოფი „პოლიტიკური ხაზები“ არა საზოგადო, არამედ მცირე ჯგუფების ინტერესებზე გადის. ჩვენს დღევანდელ პოლიტიკაში მთავარი „გამყოფი ხაზი“ ორ ურთიერთდაპირისპირებულ ნარატივზე გადის: ნაციონალური მოძრაობა vs. ქართული ოცნება, იგივე „უნიათო ქართული ოცნება“ vs. „მოძალადე ნაციონალური მოძრაობა.“ პოლიტიკური დებატის ძირითადი თემები მოწყვეტილია ამომრჩევლის ინტერესებს და არის ან ზეპოლიტიკური (საარჩევნო სისტემა და სხვა) ან ცალკეულ პირთა შორის ვიწრო პოლიტიკურ დაპირისპირებას უტრიალებს (“ბიძინა ივანიშვილი vs მიხეილ სააკაშვილი”). ზეპოლიტიკურ და პარტიკულარისტულ დებატებს შორის იკარგება ამომრჩევლის ინტერესი და მისი წარმომადგენლობითობა. სწორედ აქ არის მისივე უიმედობის საფუძველი: მოქალაქეები ამჩნევენ, რომ ბრძოლა მიმდინარეობს არა იმისათვის, რომ მათი ინტერესები უკეთ წარმოჩინდეს, არამედ მატერიალური და პოლიტიკური რესურსების განაწილებისთვის, პოლიტიკური და ეკონომიკური ელიტის ვიწრო წრის შიგნით.

ახალი გამყოფი ხაზებისთვის

დღეს ბევრს საუბრობენ იმაზე, რომ უნდა შეიქმნას “მესამე ძალა.” საქმე იმდენად მესამე ძალა არ არის, რამდენადაც ის, გაჩნდება თუ არა ახალი, იმაზე უფრო ღირებული პოლიტიკური ნარატივი ქართულ პოლიტიკურ ცხოვრებაში, ვიდრე ზემოთ აღწერილი დაპირისპირებაა. ნებისმიერ ასეთ ახალ პოლიტიკურ იდეას მხოლოდ იმ შემთხვევაში ექნება წარმატების შანსი, თუკი იგი შეძლებს რეალური „გამყოფი პოლიტიკური ხაზების“ მკვეთრად წარმოჩენას. რა შეიძლება იყოს ასეთი ახალი, გამყოფი ხაზი?

მთავარი გამყოფი ხაზი არის სიღარიბე და არსებული ნაპრალი მოსახლეობის ძალიან მცირე ჯგუფსა და ყველა დანარჩენს შორის. საქართველოს მოსახლეობის მხოლოდ 0.83% იღებს 100,000 ლარზე მეტ შემოსავალს და მხოლოდ 1.19% მიიჩნევს, რომ ადვილად იკმაყოფილებს ყოველდღიურ მოთხოვნილებებს (UNICEF, 2015). დანარჩენი, ცხოვრობს ამ ზღვარს ქვემოთ; მოსახლეობის 66%ზე მეტი არ მიიჩნევს, რომ დასაქმებულია (NDI, 2016); საქართველოს ოჯახების 12,6% სოციალურ შემწეობაზეა, ხოლო მისი 10% სიღარიბის ზღვარს მიღმა ცხოვრობს (საქსტატი, 2015). ამის ფონზე, საჯარო და პოლიტიკური საქმიანობა გახდა გამდიდრების და არა მსახურების ადგილი. მსხვილი ბიზნესის და პოლიტიკური ელიტის მჭიდრო ალიანსი ამომრჩევლის დიდ ნაწილს ტოვებს პოლიტიკური თამაშის გარეთ. შესაბამისად, მოქალაქეების დიდი ნაწილი არ ენდობა პოლიტიკოსებს.

გარდა ეკონომიკური სიდუხჭირისა და შემოსავლებს შორის დრამატული განსხვავებებისა, უთანასწორობას სტრუქტურულ შინაარსს სძენს ის, რომ რომ მოსახლეობის უმრავლესობას არ აქვს პრაქტიკული შანსი აიაროს „სოციალური კიბე,“ რაც მას საკუთარი მდგომარეობის გაუმჯობესების რეალურ შესაძლებლობას მისცემდა. „სოციალური კიბის“ აუცილებელი შემადგენელი საფეხურები (ეფექტურ და სამართლიან პოლიტიკურ და ეკონომიკურ წესრიგთან ერთად), ხარისხიანი განათლება და ჯანდაცვაა.

მაგრამ მაშინ, როდესაც მოსახლეობის უმრავლესობა იძულებულია საკუთარი შვილები დაბალი დონის საჯარო განათლების იმედზე დატოვოს, იღბლიანი უმცირესობის შვილები საქართველოს უძვირეს კერძო თუ მსოფლიოს საუკეთესო სკოლებსა და უნივერსიტეტებში იღებენ განათლებას. სამედიცინო მომსახურება საქართველოში სახიფათოდ უვარგისია. მაშინ როდესაც, მოსახლეობის უდიდესი ნაწილის სიცოცხლის ხანგრძლივობა და ხარისხი ჯანდაცვის სერვისების დაბალი ხარისხის ანაბარაა, მოქალაქეების მხოლოდ მცირე ჯგუფს შეუძლია ჯანმრთელობის პრობლემები საზღვარგარეთის კლინიკებში მოაგვაროს. ღმერთი იმის მხარესაა, ვინც საქართველოში არ მკურნალობს. არსებული ეკონომიკური სიდუხჭირე და მისი დამამძიმებელი სტრუქტურული გარემოებები მოჯადოებულ წრეს ქმნის. მისგან თავის დაღწევა შეუძლებელია პოლიტიკური გარღვევის, ახალი პოლიტიკური დღის წესრიგის გარშემო ორგანიზების გარეშე.

სერიოზული მსჯელობა არ მიმდინარეობს ისეთ კრიტიკულ საკითხებზე, რომლებიც ჩვეულებრივ ამომრჩეველს აფიქრებს: მიგრაცია, სამუშაო ადგილები, სოფლის დაცარიელება, განათლების და ჯანდაცვის  ხარისხი. ამის მიზეზს ამომრჩეველი კარგად ხედავს: ამ თემებზე პოლიტიკური მსჯელობა იმიტომ არ არის, რომ ეს პრობლემები დომინანტი ჯგუფის წარმომადგენლებს არ აწუხებთ. ისინი კამათობენ მხოლოდ იმ საკითხებზე, რომლებიც მათი უშუალო ინტერესის საგანია: საარჩევნო სისტემა და პარტიების დაფინანსება (ფული და პოლიტიკა), საკონსტიტუციო რეფორმა (ძალაუფლების განაწილება), მედიის საკუთრება და ფარული ჩანაწერები (კონტროლი საზოგადოებრივ აზრზე) და მსგავსი თემები, რომლებიც მიუხედავად მათი დიდი მნიშვნელობისა, არ წარმოადგენს ამომრჩევლის ძლიერი საარჩევნო ინტერესის საგანს. ვერც ერთი ახალი პოლიტიკური გუნდი ამ თემებზე მუშაობით ვეღარ მოპოვებს ძალაუფლებას იმიტომ, რომ ისინი ასოცირდებიან არა საზოგადო, არამედ გავლენიანი ჯგუფების კერძო ინტერესებსა და მათ შიდა ომთან.

 ცვლილებების სათავესთან

არსებული მდგომარეობა დიდხანს ვერ შენარჩუნდება და დღის წესრიგში დადგება პოლიტიკური ცვლილებების საკითხი. ახალი პოლიტიკური დინებების საგულისხმო და პოტენციურად მზარდი ტალღებია გარემოს დამცველთა, ქალთა მოძრაობის, სტუდენტური ჯგუფების, პროფესიული კავშირების, დამქირავებელთა წინააღმდეგ საჯაროდ გამოსული თანამშრომლების მოქმედებები. მათი მოქმედების საერთო საფუძველი კი არის პროტესტი არსებული სოციალურ-ეკონომიკური უსამართლობის წინააღმდეგ.

უთანასწორობის განცდას არ იწვევს მხოლოდ სიღარიბე და ის არც მხოლოდ მემარცხენე მოძრაობებში გამოიხატება. საშუალო ფენაში, შედარებით მაღალი შემოსავლების მქონე მოქალაქეებში, მემარჯვენეებსა თუ ლიბერალებშიც ძლიერია უსამართლობის განცდა: ისინი ხედავენ ნეპოტიზმის შედეგად აღზევებულ უვიც პოლიტიკოსებს, რომლებიც მნიშვნელოვან თემებზე უაზრო დებატებს მართავენ და სულელურ გადაწყვეტილებებს იღებენ. თუკი ფინანსურად გაჭირვებული უმრავლესობის პოლიტიკისაგან გაუცხოებას იმედის დაკარგვა ასაზრდოებს („გაჭირვებული კაცისთვის არავინაა“), სხვების პოლიტიკური აპათია ცინიზმში პოულობს თავშესაფარს. თუკი ერთი ბრაზდება პოლიტიკოსზე, მეორე მას დასცინის. საბოლოო ჯამში, შედეგი ერთია: ქვეყნის ამომრჩევლის უმრავლესობას, მიუხედავად მისი სოციალური თუ ეკონომიკური მდგომარეობისა, აღარ ჰყავს „თავისი კაცი პოლიტიკაში.“

ეს ახალი, პოტენციურად ძლიერი დინებები, რომლებიც პოლიტიკური კომპასის სხვადასხვა მხარეს აღმოცენდებიან, არ უნდა აღმოჩნდნენ მიამიტური ინტელექტუალური მიდგომის ან ქედმაღლური პოზის მსხვერპლი, რომ თითქოს შესაძლებელია პოლიტიკური შედეგების მიღწევა თეთრი ხელთათმანებით, კომპრომისების, პოლიტიკოსებთან კავშირისა და ძალაუფლების გარეშე. პირიქით, მათი უმთავრესი ამოცანა სწორედაც რომ პოლიტიკური ძალაუფლების მოპოვება უნდა გახდეს. ამისათვის საჭიროა საერთო, დემოკრატიული პლატფორმა, რათა შესაძლებელი გახდეს ეფექტური კოორდინაცია, მმართველობის უნარების შექმნა და პოლიტიკური ბრძოლის წარმოება. ეს უნდა დაიწყოს საკრებულოების, გამგებლებისა  და მერების პოზიციებისთვის ბრძოლით. ამისათვის საჭიროა რადიკალური სიახლე პოლიტიკურ ველზე – არა წარუმატებელი პარტიების 2.0 ვერსია, არამედ სრულიად ახალი შინაარსით, ფორმით, სოციალური სიმწვავითა და რეალიზმით დატვირთული ახალი და ფართო მიმდინარეობა.

ახალი იდეა

სწორედ ამიტომ, ნებისმიერი ახალი იდეა უნდა ჩამოყალიბდეს როგორც ანტი სტატუს-კვო, საპროტესტო პოლიტიკური მოძრაობა, რომელიც „ახალ“ გამყოფ ხაზს ნათლად უჩვენებს ამომრჩეველს. ეს გამყოფი ხაზი კი, საქართველოს რეალობაში,  ამომრჩევლის აბსოლუტური უმრავლესობის მოთხოვნებსა და პოლიტიკურ სისტემაში გაბატონებული ელიტის ეგოისტურ პოლიტიკას შორის გადის.

სწორედ ამ ხაზის გამოკვეთა და ამ საზოგადო, მნიშვნელოვანი გზავნილის ძლიერი კომუნიკაცია შექმნიდა ახალ პოზიტიურ პოლიტიკურ ასპარეზს. მხოლოდ ასე შეიძლება შეიქმნას ახალი პოლიტიკური პარადიგმა როგორც ამომრჩევლის, ისე პოლიტიკური ძალებისთვის და ამით უკეთესობისკენ შეიცვალოს ჩვენი პოლიტიკური ყოფიერება.

ალეპოს სახელით

ერთხელ ელენეს, ჩემს შვილს, მასწავლებელმა უთხრა: რად გინდა საერთაშორისო ურთიერთობები, ეს იდიოტების სპეციალობააო. მასწავლებლის სიბრიყვე ცალკე იყოს და ვერ წარმომიდგენია, არ გაწუხებდეს და შესაბამისად, არ გაინტერესებდეს ის, რაც ახლა ალეპოსა და სირიაში ტრიალებს და არ გინდოდეს უკეთ გაერკვე, თუ რატომ ხდება ეს და რაც მთავარია, რა უნდა გაკეთდეს, რომ ეს საშინელება მალე დამთავრდეს და აღარასოდეს განმეორდეს. ის, რაც ახლა ახლო აღმოსავლეთსა და სირიაში ხდება, ჩვენი ეპოქის განმსაზღვრელი იქნება. განა ის მგონია, რომ რომელიმე ერთ დისციპლინას შეუძლია ახსნას ეს ყველაფერი, ან რაიმე რანგირებას ვახდენ, სულაც არა. კაცობრიობას რომ კოლექტიური სინდისი ჰქონდეს, ყველაფერი სხვაგვარად იქნებოდა: ერთ მშვენიერ დღეს გავიღვიძებდით და მივხვდებოდით, რომ ეს ყველაფერი ცუდი სიზმარი იყო და რომ ასეთი რამეები ჩვენს სამყაროში უკვე დიდი ხანია აღარ ხდება. მაგრამ სამწუხაროდ ასე არ არის. ახლა, ამ ურთიერთ დამოკიდებულ და ამის მიუხედავად, ასეთ გულგრილ სამყაროში, ძალიან მნიშვნელოვანია იმის ცოდნა, თუ როგორ მუშაობს ან ვერ მუშაობს მსოფლიო. რატომ იღუპებიან პატარა ბავშვები და უდანაშაულო ადამიანები და რატომ არავინ და ვერავინ ვერაფერს აკეთებს ახლა, გარდა იმ ხალხისა, რომელიც მათ უმოწყალოდ ბომბავს.

პატარა, მცირე ქვეყნებისთვის ასეთი ცოდნა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია და არასოდეს ვეთანხმებოდი იმას, რომ საგარეო პოლიტიკის და საერთაშორისო ურთიერთობების სწავლა არც ისე საჭირო იყო. პირველი მსოფლიო ომი იყო თანამედროვე საერთაშორისო ურთიერთობების დაბადების ერთ-ერთი პირველწყარო. ამ საუკუნეში, სირიის ამბები გახდება კიდევ ერთი ნაბიჯი ამ დისციპლინის კიდევ ერთხელ განახლების და განვითარებისთვის. ასეთი ბედი აქვს ჩვენს დარგს, რაც უფრო ცუდი ამბები ხდება, მით უფრო საინტერესოა.

ალეპო ასადის და პუტინის ომის დანაშაულია და იმედია ოდესმე ისინი პასუხს აგებენ, თუმცა, ვისაც ისტორიის ამბების კითხვა უყვარს იმასაც იტყვის, რომ ეს გარდაუვალი სულაც არაა. მაგრამ ალეპო ასევე დარჩება ინტერნეტში ჩართული, მაგრამ გაუცხოებული, გლობალიზებული მაგრამ ძალიან დაქსაქსული, თავმომწონე, მაგრამ მშიშარა მსოფლიოს კოლექტიურ სირცხვილად. ალეპო ასევე წარმოადგენს თანამედროვე საერთაშორისო უსაფრთხოების სისტემისა და გაეროს ეპოქალურ ჩავარდნას, რომელსაც ანალოგი ძნელად მოეძებნება.

ცოტა ხნის წინ, აკა მორჩილაძემ თქვა: “ხალხს ტკივილის შეგრძნება აღარ აქვსო.” მე იმედი მაქვს, რომ ეს ტკივილი დაგვიბრუნდება და მის საფუძველზე დაიწყება განახლება უფრო მორალური და უსაფრთხო მსოფლიოსთვის. ამ საქმეში კი ამ ტკივილის აღმწერ მწერლებთან, მის ჩვენამდე მომტან ჟურნალისტებთან, გმირ ექიმებთან და სხვებთან ერთად დიდ, ძალიან დიდ საქმეს ის ადამიანები გააკეთებენ, ვისაც შეეძლება, რაც არ უნდა რთული იყოს ეს, დიდი ტრაგედიების ნანგრევებზე ისეთი ახალი მშვიდობის ამოშენება, რომელშიც აღარ იქნება ისეთი განგსტერული მთავრობების ადგილი, რომლებსაც ბაშარ ალ ასადი და ვლადიმერ პუტინი წარმოადგენენ. ეს მიმაჩნია თანამედროვე საერთაშორისო ურთიერთობების მეცნიერების ყველაზე მნიშვნელოვან მიზნად და მისიად, ალეპოს სახელით.

8 ოქტომბრის გაკვეთილები პოლიტიკოსებისთვის და ჩვენთვის.

8 ოქტომბრის არჩევნებმა ქართული დემოკრატია კიდევ უფრო განავითარა. ტრადიციული პარტიების დამარცხებამ და არა ლიბერალური ჯგუფების გაძლიერებამ ცხარე დისკუსია გამოიწვია. ზოგმა ეს პოლიტიკური აპათიის, ზოგმა ანტიდემოკრატიული ტენდენციის გაძლიერებით, ზოგიერთმა კი ფულის პოლიტიკაზე გამარჯვებით ახსნა. ვფიქრობ, პოლიტიკურ პარტიებთან და ამომრჩევლებთან ერთად მნიშვნელოვანი დასკვნები ჩვენც, დემოკრატიული განვითარების და პარტიების მხარდაჭერის სფეროში მომუშავე ორგანიზაციებმა გამოვიტანეთ.

  1. პოპულარობა არ ნიშნავს საარჩევნო ხმებს. პოპულარობა მნიშვნელოვანი, მაგრამ არა გადამწყვეტი ფაქტორია საარჩევნო შეჯიბრში. დავით უსუფაშვილის და ირაკლი ალასანიას წარუმატებელი არჩევნები ამის ნათელი დადასტურებაა. შეიძლება მუდმივად ჩანდე ტელეეკრანზე და გეკავოს მნიშვნელოვანი თანამდებობა, მაგრამ ეს სულაც არ ნიშნავს იმას, რომ პოპულარობა უპირობოდ საარჩევნო ხმებად გარდაიქმნება. გაცილებით ადვილია „პოპულარობის ხაფანგში“ გაება და იფიქრო, რომ პოპულარობა გამარჯვებას მოგიტანს, ვიდრე გააცნობიერო, რომ ჟურნალისტებსა და მედიას ამომრჩევლისაგან განსხვავებული ინტერესები და მოტივები ამოძრავებთ.
  1. ორგანიზაციული ძლიერება გადამწყვეტია. არჩევნებზე გადამწყვეტ როლს პარტიების ორგანიზაციული შესაძლებლობები და პარტიის ფასეულობების მიმართ მისი წევრების და მხარდამჭერების ერთგულება ასრულებს. ამისათვის საჭიროა რეალური ინვესტიცია პარტიის მართვაში, შიდა დემოკრატიის განვითარებაში, კომუნიკაციის ახალი ფორმებისა და კულტურის დანერგვაში, გადაწყვეტილებების მიღების გამჭვირვალობის ზრდასა და პროგრამული შესაძლებლობების გაუმჯობესებაში. ეს ყველაფერი ორგანიზაციებს „სპორტულ“ ფორმაში ამყოფებს, ერთგული და მიტმასნილი წევრებისა და მხარდამჭერების ფილტრაციას უწყობს ხელს და ჯანმრთელ პარტიულ ორგანიზმს აყალიბებს. ყველაფერი ერთად კი მათ საარჩევნო მარათონის დასკვნითი ეტაპის მაღალი სიჩქარით გარბენაში ეხმარება.
  1. საერთაშორისო მოკავშირეების რჩევები არ არის ფორმალიზმი და რეალურად სასარგებლოა. წლების განმავლობაში პოლიტიკური პარტიების განვითარებაზე მომუშავე არაერთი ორგანიზაცია პოლიტიკურ პარტიებს სწორედ ზემოთ ხსენებული შესაძლებლობების განვითარებაში ეხმარება. ხშირად კი, პარტიების მიერ ისეთ პროგრამებში მონაწილეობა, რომლებიც გენდერული თანასწორობის, შიდა დემოკრატიის, გამჭვირვალობის, პროგრამული კომპენტენციების ზრდისკენაა მიმართული, ერთგვარი „პროტოკოლური ეთიკის“ ნაწილი უფრო იყო, ვიდრე რეალური და ეფექტიანი შრომა. მრავალი პოლიტიკური პარტიისთვის ხშირად ის უფრო მნიშვნელოვანი იყო, თუ რომელ კურორტზე გაიმართებოდა ესა თუ ის შეხვედრა, ვიდრე ის, თუ რა იქნებოდა მისი შინაარსი ან რამდენი პოტენციური ამომრჩეველისთვის მოახერხებდნენ ხელის ჩამორთმევას. ამ სინამდვილეს დონორებმაც უნდა გავუსწოროთ თვალი და როგორც დემოკრატიულმა პარტიებმა, ისე მათმა მხარდამჭერმა ინსტიტუტებმა აუცილებლად უნდა გადავხედოთ და შეცვალოთ მოქმედების მეთოდები და თანამშრომლობის პირობები.
  1. სამოქალაქო საზოგადოება დიდი და მრავალფეროვანია. უფრო სწორად, სამოქალაქო საზოგადოება და არასამთავრობო სექტორი უფრო დიდი და მრავალფეროვანია, ვიდრე ეს ხშირად წარმოგვიდგენია; იმაზე კომპლექსურია, ვიდრე მხოლოდ დონორთა კომფორტის ზონაში მოქმედი პარტნიორები, რომლებიც პროგრამულ ენაზეც ადვილად საუბრობენ და ანგარიშებსაც კარგად წერენ. როდესაც ანტიდემოკრატიული ჯგუფების გაძლიერებაზე ვდარდობთ, ისიც უნდა ვაღიაროთ, რომ ისინი იმ გარემოსა და ვაკუუმში ამოიზარდნენ, რომელში მუშაობაც ბევრს უხერხულობას უქმნიდა. არსებობენ ჯგუფები, რომლებიც უნდობლობით უყურებენ თანამედროვე ლიბერალურ დემოკრატიას. ბუნებრივი სირთულეების მიუხედავად, საჭიროა მათი მეტად ჩართვა თანამშრომლობის პროგრამებში და არა მათი გამიჯვნა.
  1. და ბოლოს: არჩევნები არ არის სპრინტი, არჩევნები მარათონია. ბევრმა პარტიამ წინასაარჩევნო მზადება არჩევნების თარიღთან საკმაოდ ახლოს დაიწყო. ეს ბევრმა მიზეზმა განაპირობა და ახლა მათზე საუბარი მნიშვნელობას მოკლებულია. იმის იმედი, რომ არჩევნების შემდეგ ცნობილი პარტიული ლიდერები მოახერხებდნენ ამომრჩევლების იერიშით აღებას, არ გამართლდა. ბარიერი მხოლოდ იმ პარტიებმა გადალახეს, რომლებიც უფრო მჭიდროდ და რეგულარულად მუშაობდნენ ამომრჩევლებთან. ამიტომაც პარტიებმა, რომელთაც სურვილი აქვთ შემდეგი მარათონი ბოლომდე ირბინონ, დღეიდანვე უნდა დაიწყონ ახალ საწვრთნელ პროგრამაზე მუშაობა და ეს ახალ მწვრთნელებთან ერთად უნდა გააკეთონ.

ამიტომაც, რაც უნდა მტკივნეული იყოს, მართებულია, რომ პოლიტიკას ტოვებენ ის ლიდერები, რომლებმაც გარბენი ბოლომდე ვერ მიიყვანეს. მათი წასვლის გარეშე განახლება ვერ მოხდება. განახლების გარეშე კი ქართული პოლიტიკა იმედგაცრუების პოლიგონად დარჩება, რომლის აფეთქებაც ერთ გარდაუვალ დღეს ყველა დემოკრატს: ლიბერალს, ლეიბორისტს, სოციალ-დემოკრატს, ქრისტიან-დემოკრატს თუ კონსერვატორს ერთნაირად დაგვანგრევს.

 

 

 

 

გაიღე გული თბილისისათვის! #დღემანქანისგარეშე #22სექტემბერი

მითხარით, ბოლოს როდის ნახეთ თბილისის ქუჩაში ხელიხელ ჩაკიდებული, მშვიდად მოსეირნე მოხუცი წყვილი? როდის გაისეირნეთ ქალაქში გაზაფხულის სუფთა ჰაერის ჩასასუნთქად ან შემოდგომის ფოთლების შესათვალიერებლად? როდის გაუშვით ბავშვები ეზოში ისე, რომ არ შეგშინებიათ გარშემო უწესრიგოდ მოსიარულე მანქანების? მე პირადად ძალიან დიდი ხანია ასეთი რამ აღარ მინახავს და არც განმიცდია.

თბილისი თანდათან მკვლელ ქალაქად იქცა, სადაც სუნთქვა და გადაადგილება სიცოცხლისთვის სახიფათოა. ჰაერის დაბინძურებისა და ქაოტური საავტომობილო მოძრაობის გამო თბილისი აპოკალიფსის შემდგომ ქალაქს დაემსგავსა, რომელშიც აღარავინ სეირნობს. ჩვენ მხოლოდ იმას ვცდილობთ, რომ მას უკანასკნელი სასიცოცხლო ენერგია წავართვათ და შემდეგ დავივიწყოთ მანამ, სანამ ფულისა და ძალაუფლების განახლებული სურვილი არ დაგვძლევს. ხმაური, მახინჯი მშენებლობები, ქაოტური საგზაო მოძრაობა, დანაგვიანებული ქუჩები თუ გაუმართავი ინფრასტრუქტურა მხოლოდ ეკონომიკური ჩამორჩენის და უფულობის შედეგი არაა. ეს ყველაფერი იმის ბრალია, რომ დიდი ხანია ეს ქალაქი აღარ გვიყვარს. Facebook-ზე შექმნილ ჯგუფს სწორედ ამიტომ სახელად ტერენტი გრანელის ლექსის სათაური „გული თბილისისათვის“  შევურჩიეთ. ამით გვინდოდა გვეთქვა, რომ გულისა და სიყვარულის გარეშე ქალაქში სასიკეთოდ ვერაფერს შევცვლით.

ჩვენი პირველი ინიციატივა გახლავთ #დღემანქანისგარეშე.  მოგიწოდებთ, ერთი დღით მაინც დატოვოთ მანქანები სახლებში და იაროთ ფეხით ან საზოგადოებრივი ტრანსპორტით.

თბილისში უმანქანო მსოფლიო დღის აღნიშვნით რამდენიმე მიზნის მიღწევა გვსურს:

  • მეტმა ადამიანმა გაიგოს ამ დღის არსებობის შესახებ და მეტად დაფიქრდნენ ქალაქის დღევანდელ მდგომარეობაზე;
  • ხელი შევუწყოთ დისკუსიის წამოწყებას ქალაქის მოწყობის და მისი განვითარების შესახებ;
  • ვაჩვენოთ ადამიანებს, თუ როგორი კარგია ქალაქი ხმაურის, გამონაბოლქვის და საცობების გარეშე.

მიხარია, რომ ამ ინიციატივას მხარი უკვე დაუჭირეს არასამთავრობო ორგანიზაციებმა, საგანმანათლებლო დაწესებულებებმა, რამდენიმე პოლიტიკოსმა და, რაც მთავარია თბილისელებმა. დარწმუნებული ვარ, მომავალ წელს აღარავის გაუკვირდება ამ დღის აღნიშვნა და ჩვენც სწორედ ეს გვსურდა – შეგვექმნა საზოგადოებრივი განწყობა მეტის მოთხოვნისთვის და პოლიტიკური ტენდენცია მეტის გასაკეთებლად. იმის იმედიც მინდა მქონდეს, რომ მომავალ წელს ქალაქის ხელმძღვანელობა 22 სექტემბერს გაქანებულ მატარებელს კი აღარ დაედევნება, არამედ თავად გახდება მისი ლოკომოტივი.

ის ცვლილებები, რაც თბილისს სჭირდება, სამ რამეს ეფუძნება: პოლიტიკური გამბედაობა, ქალაქის მომავლის ხედვა და სიყვარული. მსგავსი დღეების ორგანიზება და აღნიშვნა კი ცვლილებებისთვის პოლიტიკურ ნებას ქმნის და საჭირო ნაბიჯების გადასადგმელად გვამხნევებს. ქალაქის განვითარების სწორი პოლიტიკის წარმართვა მოქალაქეთა თანამშრომლობის გარეშე არ გამოვა. და ბოლოს, ვერაფერს შეძლებ, თუკი ქალაქი არ გიყვარს.

მინდა ყველას მოგიწოდოთ, რომ 22 სექტემბერს შემოგვიერთდეთ. თუკი საზოგადოებრივი ტრანსპორტით გადაადგილებისას ან ფეხით სიარულისას კიდევ უფრო გაბრაზდით და შეშფოთდით ქაოსის, ხმაურისა და გამონაბოლქვის გამო, ეს ნიშნავს, რომ კიდევ უფრო მეტ ადამიანს გაუჩნდა სურვილი უკეთეს ქალაქში იცხოვროს.

მოდით, ქალაქისა და მოქალაქის ხელახალი დაახლოებისკენ მიმავალი პირველი და მარტივი ნაბიჯი ჩვენ, თბილისელებმა გადავდგათ და 22 სექტემბერს დავტოვოთ მანქანები სახლში. ასე მოვიქცეთ.